Doksorubicyna

Doksorubicyna


Doksorubicyna stosowana jest w leczeniu wielu różnych odmian nowotworów. Niekiedy funkcjonuje jeszcze pod dawną nazwą Adriamycyna.

W jakiej postaci występuje

Doksorubicyna występuje w postaci płynu o kolorze czerwonym.

Sposób podawania

Podaje się dożylnie przez:
• weflon umieszczony w żyle, zazwyczaj na grzbiecie dłoni
• wkłucie centralne; plastikowa rurka wprowadzona podskórnie do żyły w okolicy obojczyka
• wkłucie obwodowe; plastikowa rurka wprowadzona do żyły w pobliżu zgięcia łokciowego.

Chemioterapia zwykle podawana jest w postaci kilku cykli przez okres kilku miesięcy. Czas trwania leczenia i liczby cykli zależy od rodzaju nowotworu. Lekarz prowadzący poinformuje Państwa o harmonogramie indywidualnego leczenia.

Zanim rozpocznie się leczenie trzeba wykonać badania krwi. Przed rozpoczęciem leczenia oraz w trakcie lekarz zazwyczaj zleca przyjmowanie leków przeciwwymiotnych.


Możliwe działania niepożądane

Pacjenci różnie reagują na chemioterapię. Jedni odczuwają nieliczne skutki uboczne, inni doświadczają ich więcej. Przedstawione poniżej skutki uboczne mogą – ale nie muszą – wystąpić u pacjentów przyjmujących Doksorubicynę i mogą różnić się w zależności od tego, czy przyjmujecie Państwo jeden cytostatyk czy więcej. 
Wymieniamy najbardziej typowe objawy uboczne z pominięciem tych, które występują rzadko, zatem prawdopodobieństwo ich wystąpienia jest niewielkie. Jeżeli zaobserwujecie  Państwo u siebie objaw uboczny nie przedstawiony poniżej, należy poinformować o tym lekarza lub pielęgniarkę.

Wypadanie włosów

W trakcie leczenia obserwuje się przerzedzenia lub całkowite wypadanie włosów. Zazwyczaj następuje to ok. 3-4 tygodni po przyjęciu pierwszej dawki Doksyrubicyny, chociaż czasami zdarza się wcześniej. Może wystąpić także przerzedzenie lub utrata rzęs, brwi i innych włosów na ciele. Jest to proces przejściowy i włosy odrastają zazwyczaj w ciągu kilku tygodni po zakończeniu leczenia. Nowe włosy mogą się nieco różnić; mogą odrosnąć bardziej proste lub bardziej kręcone, cieńsze lub nieco innego koloru. Pielęgniarka poinformuje Państwa jak radzić sobie z utratą włosów.
W niektórych przypadkach skuteczne okazuje się chłodzenie skóry głowy.

Mdłości (nudności i wymioty)

Mogą wystąpić tuż po przyjęciu leków i utrzymywać się do 24 godzin.
Lekarz może przepisać bardzo skuteczne leki przeciwwymiotne, które powinny zapobiegać lub znacznie złagodzić dolegliwości. Jeżeli nudności i wymioty trwają pomimo zażywania leków przeciwwymiotnych należy poinformować lekarza, który wypisze inny, bardziej skuteczny lek.


Obniżona odporność na infekcje (neutropenia)

Doksyrubicyna może wpływać na chwilowe obniżenie liczby białych krwinek produkowanych w szpiku kostnym, dlatego mogą być Państwo bardziej podatni na infekcje. 
Zjawisko to zwane neutropenią rozpoczyna się mniej więcej siedem dni od zakończenia zabiegu a odporność na zakażenia jest najniższa 10-14 dni po chemioterapii. Następnie liczba komórek krwi stopniowo wzrasta i zazwyczaj wraca do normy przed rozpoczęciem kolejnej chemioterapii.

Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub udać do szpitala jeżeli zauważycie Państwo następujące objawy:

• temperatura ciała powyżej 38°C
• nagłe, złe samopoczucie, nawet przy prawidłowej temperaturze.

Przed kolejną dawką chemioterapii będzie Państwo musieli wykonać badania krwi, aby sprawdzić, czy liczba komórek zwiększyła się. Może się zdarzyć, że leczenie trzeba będzie opóźnić ze względu na wynik morfologii krwi (liczba krwinek jest nadal za niska).


Krwawienie lub siniaczenie

Doksorubicyna może wpływać na obniżenie liczby wytwarzanych płytek i na zdolność krzepnięcia krwi. Należy poinformować lekarza prowadzącego o jakichkolwiek niewytłumaczalnych epizodach krwawienia czy siniaczenia, takich jak krwotok z nosa, krwawienia dziąseł czy wysypka skórna. Może konieczne będzie przetoczenie płytek. 


Niedokrwistość/Anemia

W trakcie przyjmowania Doksorubicyny może wystąpić niedokrwistość (anemia). Oznacza to, że liczba krwinek czerwonych odpowiedzialnych za dostarczanie tlenu do organizmu jest za niska. Możecie Państwo odczuwać zmęczenie i trudności z oddychaniem. O objawach takich należy powiadomić lekarza lub pielęgniarkę. Przy zbyt niskiej liczbie czerwonych krwinek może konieczne będzie przetoczenie krwi.  

Owrzodzenie jamy ustnej

W trakcie leczenia w jamie ustnej może wystąpić suchość, popękanie śluzówki lub  owrzodzenie. Zapobiegać temu można poprzez spożywanie dużej ilości płynów, regularne mycie zębów przy użyciu miękkiej szczoteczki lub stosowanie płynów do płukania ust, bądź leków przepisanych przez lekarza. Ulgę może przynieść ssanie kawałka lodu.


Zaburzenia smaku

Może okazać się, że  jedzenie smakuje inaczej. Smak powraca zazwyczaj po zakończeniu leczenia. Dietetyk udzieli porady, jak uporać się z tym problemem. 


Przebarwienia moczu

Do 48 godzin po podaniu leku mocz może zabarwić się na kolor różowawo-czerwony. Nie ma powodów do obaw, ponieważ zabarwienie moczu zmienia się z powodu koloru Doksorubicyny.


Wrażliwość na słońce

W trakcie leczenia Doksorubicyną oraz kilka miesięcy później może wystąpić nadwrażliwość na promienie słoneczne oraz większa podatność na oparzenia słoneczne. Nie trzeba unikać słońca pod warunkiem, że zabezpieczycie się  Państwo kremem przeciwsłonecznym z wysokim filtrem, odpowiednim strojem i nakryciem głowy.

 

Zmęczenie

Zmęczenie jest bardzo częstym skutkiem ubocznym chemioterapii, zwłaszcza pod koniec leczenia oraz kilka tygodni po jego zakończeniu. Należy jak najwięcej wypoczywać  i dostosować tempo wykonywanych czynności do swoich możliwości. Warto wprowadzać   umiarkowane ćwiczenia fizyczne, takie jak spacery. Jeśli zmęczenie wywołuje senność, należy zrezygnować z prowadzenia pojazdów oraz obsługi urządzeń mechanicznych.

 
Mniej częste działania niepożądane

Zmiany w rytmie pracy serca

Przy dawkach standardowych zdarza się to bardzo rzadko, ale występuje sporadycznie przy dawkach wysokich. Leczenie może chwilowo wpływać na mięsień serca. Przed rozpoczęciem leczenia, a niekiedy przed każdym kolejnym cyklem, wskazane mogą być odpowiednie badania. 

Biegunka

Doksorubicyna może powodować biegunkę. Jeśli objawy są bardzo dokuczliwe, należy zgłosić je lekarzowi, który przepisze odpowiednie lekarstwo. Należy pić 3 - 4 litry płynów dziennie.
Zmiany skórne
Zdarza się, chociaż rzadko, że skóra ciemnieje, ale zazwyczaj mija to po kilku miesiącach od zakończenia leczenia.
Czasami obszar skóry poddany działaniu radioterapii bywa zaczerwieniony i pobolewa.  Należy poinformować o tym lekarza. Skóra wokół wkłucia do żyły może również zmienić zabarwienie. 

Zmiany na paznokciach

Możecie Państwo zaobserwować zmianę zabarwienia paznokci oraz kształtu powierzchni płytki. Zmiany takie zazwyczaj znikają w ciągu kilku miesięcy od zakończeniu leczenia.

Należy natychmiast informować lekarza o pogorszeniu samopoczucia lub wystąpieniu któregokolwiek z wymienionych lub nie wymienionych wyżej działań niepożądanych. 


Informacje dodatkowe

Zarumienienie twarzy

Możliwe są nagłe przypływy gorąca oraz lekkie zaczerwienienie twarzy. Objawy te utrzymują się przez krótki czas po rozpoczęcia leczenia.

Przeciek do tkanek w miejscu wkłucia / wynaczynienie

Jeśli podczas podawania Doksorubicyny pojawi się wynaczynienie, uszkodzeniu mogą ulec tkanki. Należy natychmiast poinformować lekarza lub pielęgniarkę o kłuciu lub pieczeniu w miejscu wkłucia w trakcie, kiedy podawany jest lek. Wystąpienie takich objawów jest  mało prawdopodobne jeśli Doksorubicynę podaje się przez wkłucie obwodowe. 
Jeśli w miejscu wkłucia pojawi się obrzęk lub/i zaczerwienienie, należy natychmiast powiadomić o tym lekarza. Jeśli w tym czasie przebywacie Państwo w domu należy bezzwłocznie skontaktować się ze szpitalem i powiadomić lekarza lub pielęgniarkę.

Ryzyko zakrzepów krwi 

Choroba nowotworowa zwiększa ryzyko wystąpienia zakrzepów krwi (zakrzepicy), a chemioterapia dodatkowo potęguje to ryzyko.
Zakrzepica może wywoływać objawy takie jak ból, zaczerwienienie i obrzęk kończyn dolnych lub duszności i ból w klatce piersiowej. Jest to zjawisko niebezpieczne, dlatego należy natychmiast informować lekarza o wystąpieniu któregokolwiek z tych objawów. Otrzymają Państwo wówczas leki przeciwkrzepliwe, rozrzedzające krew. Lekarz lub pielęgniarka udzielą Państwu dodatkowych informacji.

Inne leki

Przyjmowanie podczas chemioterapii niektórych leków, w tym leków dostępnych w sklepie lub w aptece bez recepty, może być szkodliwe. Należy informować lekarza o wszystkich przyjmowanych przez Państwa lekach, z uwzględnieniem tych kupowanych bez recepty, jak również o stosowaniu leczenia uzupełniającego czy terapii ziołowych.

Płodność

Leczenie może spowodować zaburzenia płodności. Przed rozpoczęciem leczenia należy porozmawiać o tym z lekarzem prowadzącym.

Antykoncepcja

Podczas leczenia  Doksorubicyną nie należy planować ciąży lub ojcostwa, ponieważ lek może powodować poważne uszkodzenia płodu. W związku z powyższym, zaleca się wysoce skuteczne metody antykoncepcji takie jak wkładki wewnątrzmaciczne czy prezerwatywy. Najlepiej przedyskutować tę kwestię z lekarzem.
Nie jest wiadomo, czy leki chemioterapeutyczne mogą być obecne w nasieniu lub wydzielinie z pochwy, zatem dla ochrony partnera najlepiej unikać kontaktów intymnych lub stosować prezerwatywę w czasie około 48 godzin od podania leku.

Karmienie piersią

Istnieje potencjalne ryzyko, że leki chemioterapeutyczne przenikają do mleka matki, w związku z czym zaleca się zaprzestanie karmienia piersią w czasie terapii oraz przez kilka miesięcy po jej zakończeniu.

Pobyt w szpitalu z przyczyn nie związanych bezpośrednio z chorobą nowotworową

Jeśli jesteście Państwo przyjęci do szpitala z powodu nie związanego bezpośrednio z chorobą nowotworową należy poinformować personel medyczny o stosowanej chemioterapii. Należy podać nazwisko lekarza prowadzącego chemioterapię.

Kontakty alarmowe

Warto mieć w domu listę osób, z którymi można kontaktować się w razie wystąpienia niepokojących objawów. Lekarz prowadzący dostarczy Państwu numery kontaktowe do osób, które w razie potrzeby udzielą pomocy nawet w godzinach wieczornych i nocnych oraz w weekendy.

 

Ostatnia aktualizacja – 12.2013 r.
Następna aktualizacja – 2015 r.

® Macmillan Cancer Support [2010].
Nieniejsza publikacja oparta jest na informacji opublikowanej na stronie www.macmillan.org.uk przez Macmillan Cancer Support, 89 Albert Embankment, London SE1 7UQ, United Kingdom. Macmillan nie ponosi odpwiedzialności za dokładność niniejszego tłumaczenia, ani za kontekst, w jakim treści te się ukazują. Pełna odpowiedzialność za tłumaczenie ponosi Instytut Hematologii i Transfuzjologii, ul. Indiry Gandhi 14, Warszawa, Polska.