Fludarabina

Lek przeciwnowotworowy stosowany zazwyczaj w przebiegu leczenia przewlekłej białaczki limfocytowej.  Można również stosować w leczeniu niektórych typów chłoniaków nieziarniczych.

Jak wygląda?

Fludarabina to przezroczysty płyn. Dostępna jest również w postaci 10mg różowych tabletek.

Sposób podawania

Fludarabinę podaje się dożylnie przez:
• weflon umieszczony w żyle, zazwyczaj na grzbiecie dłoni
• wkłucie centralne; plastikowa rurka wprowadzona podskórnie do żyły w okolicy obojczyka
• wkłucie obwodowe; plastikowa rurka wprowadzona do żyły w pobliżu zgięcia łokciowego.
Wlew trwa około 30 minut.

Można  również podawać w postaci tabletek, które należy połykać popijając dużą ilością wody.

Chemioterapia zwykle podawana jest w postaci kilku cykli przez okres kilku miesięcy. Czas trwania leczenia i liczba cykli zależy od rodzaju nowotworu. Lekarz prowadzący poinformuje Państwa o harmonogramie indywidualnego leczenia.

Zanim rozpocznie się leczenie trzeba wykonać badania krwi. Przed rozpoczęciem leczenia oraz w trakcie lekarz zazwyczaj zleca przyjmowanie leków przeciwwymiotnych.

Możliwe działania niepożądane

Pacjenci różnie reagują na chemioterapię. Jedni odczuwają nieliczne skutki uboczne, inni doświadczają ich więcej. Przedstawione poniżej skutki uboczne mogą – ale nie muszą – wystąpić u pacjentów przyjmujących fludarabinę i mogą różnić się w zależności od tego, czy przyjmujecie Państwo jeden cytostatyk czy więcej. 

Wymieniamy najbardziej typowe objawy uboczne z pominięciem tych, które występują rzadko, zatem prawdopodobieństwo ich wystąpienia jest niewielkie. Jeżeli zaobserwujecie  Państwo u siebie objaw uboczny nie przedstawiony poniżej, należy poinformować o tym lekarza lub pielęgniarkę.

Ryzyko infekcji

Fludarabina wpływa na obniżenie liczby białych krwinek produkowanych w szpiku kostnym, które pomagają zwalczać zakażenia. Stąd większa podatność na infekcje.

Zjawisko to zwane neutropenią  rozpoczyna się około trzy dni po zakończeniu leczenia,  a odporność na zakażenia może być niska przez cztery tygodnie po chemioterapii.

Należy liczyć się z tym, że układ odpornościowy może nie zregenerować się w pełni nawet przez kilka miesięcy od zakończenia leczenia.

Należy skontaktować się z lekarzem lub udać do szpitala jeżeli zauważycie Państwo następujące objawy:
• temperatura ciała powyżej 38°C
• nagłe pogorszenie samopoczucie, nawet przy prawidłowej temperaturze

Poziom krwinek będzie stale kontrolowany podczas leczenia. Może się zdarzyć, że leczenie trzeba będzie opóźnić ze względu na wynik morfologii krwi (liczba krwinek jest nadal za niska).

Fludarabina zwiększa ryzyko zakażenia o nazwie pneumocystydoza (wywołuje zapalenie płuc). Zapobiega temu podawanie antybiotyku o nazwie Cotrimoxazol (Septrin ®), w trakcie leczenia Fludarabiną oraz przez kilka miesięcy po zakończeniu leczenia.

Zasinienie lub krwawienie

Fludarabina  wpływa na obniżenie liczby wytwarzanych  płytek krwi, a od liczby tych płytek zależy krzepliwość krwi. Należy poinformować lekarza o każdym nieuzasadnionym epizodzie krwawienia czy siniaczenia, np. krwawienie z nosa, dziąseł, wybroczyny na skórze. Jeśli liczba płytek jest niska, należy liczyć się z koniecznością przetoczenia płytek krwi.

Niedokrwistość

W trakcie przyjmowania Fludarabiny może wystąpić niedokrwistość (anemia). Oznacza to, że liczba krwinek czerwonych odpowiedzialnych za dostarczanie tlenu do organizmu jest za niska. Możecie Państwo odczuwać zmęczenie i trudności z oddychaniem. O objawach takich należy powiadomić lekarza lub pielęgniarkę. Przy zbyt niskiej liczbie czerwonych krwinek może konieczne będzie przetoczenie krwi.  

Utrata apetytu

Przyjmowaniu leku czasami towarzyszy utrata apetytu. Przebieg może być  łagodny i trwa zaledwie  kilka dni. Jeśli nic się nie poprawi dietetyk pomoże Państwu przezwyciężyć problemy związane z jedzeniem i poradzi jak utrzymać prawidłową wagę.

Gorączka, dreszcze i bóle stawów

Objawy takie mogą pojawiać się od momentu podania chemioterapii, zazwyczaj  jednak nie utrzymują się długo. Lekarz może przepisać dodatkowe leki.

Zmęczenie (znużenie)

Prawdopodobnie będziecie Państwo czuć się bardzo zmęczeni. Zmęczenie jest częstym skutkiem ubocznym chemioterapii. W miarę możliwości należy łączyć wypoczynek z umiarkowaną aktywnością ruchową np. spacerem. Jeśli zmęczenie powoduje senność, nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.

Mniej częste działania niepożądane

Mdłości (nudności i wymioty)

Mogą wystąpić wkrótce po podaniu leku i utrzymywać się przez kilka dni. Lekarz przepisze bardzo skuteczne leki przeciwwymiotne, które powinny zapobiegać lub znacznie złagodzić dolegliwości. Jeżeli nudności i wymioty trwają pomimo zażywania leków przeciwwymiotnych, należy powiadomić  lekarza, który wypisze inny, bardziej skuteczny lek.

Niektóre leki przeciwwymiotne powodują zaparcia. Jeśli taki problem występuje, należy poinformować o tym pielęgniarkę lub lekarza.

Podwyższony poziom kwasu moczowego we krwi

Podwyższony poziom kwasu moczowego we krwi powoduje dnę moczanową, która skutkuje zapaleniem stawów. Aby temu zapobiegać, będziecie Państwo przyjmować lek o nazwie Zyloric. W trakcie leczenia należy przyjmować dużo płynów. W trakcie leczenia fludarabiną krew będzie regularnie badana na obecność kwasu moczowego.

Zaburzenia funkcji wątroby

Zaburzenia funkcji wątroby obserwowane w tracie leczenia Fludarabiną występują  przejściowo i ulegają pełnej normalizacji po zaprzestaniu chemioterapii. Prawdopodobnie nie będziecie Państwo odczuwać żadnych dolegliwości, ale lekarz zleci odpowiednie badania monitorujące funkcje wątroby, aby sprawdzić, czy funkcjonuje prawidłowo.

Dezorientacja

Bardzo rzadki skutek uboczny. Jeśli wystąpi, należy natychmiast powiadomić lekarza.

Wzrok

Fludarabina może powodować zaburzenia widzenia. Bardzo rzadko powoduje ślepotę albo uszkodzenie nerwu oka.

Bóle głowy

U niektórych pacjentów Fludarabina powoduje bóle głowy. Jeśli objaw ten wystąpi, należy powiadomić lekarza. Pielęgniarka poda Państwu środki przeciwbólowe.

Pobudzenie

U niektórych pacjentów Fludarabina powoduje podenerwowanie, pobudzenie. Objawy takie należy zgłosić lekarzowi.

Zmiany w płucach

Chemioterapia może powodować zmiany w tkance płucnej. Jeśli Państwo palicie papierosy lub zaobserwujecie u siebie objawy kaszlu lub trudności z oddychaniem należy zgłosić to lekarzowi.

Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej

W trakcie leczenia w jamie ustnej może wystąpić suchość, bolesność  lub owrzodzenie. Zapobiegać  temu można pijąc duże ilości płynów, regularnie myjąc zęby miękką szczoteczką i stosując płyny do płukania ust przepisane przez lekarza. Ulgę może przynieść ssanie kawałka lodu.

Zaburzenia smaku

Jedzenie może smakować  inaczej. Smak powraca zazwyczaj po zakończeniu leczenia. Dietetyk poradzi jak uporać się z tym problemem. 

Biegunka

Fludarabina może powodować biegunkę. Zazwyczaj pomagają przepisane przez lekarza środki, jeśli mimo wszystko biegunka jest uciążliwa lub trwa zbyt długo, należy powiadomić lekarza. Trzeba przyjmować dużo płynów.

Zmiany skórne

W trakcie leczenia Fludarabiną może pojawić się  wysypka. Należy poinformować o tym lekarza, który przepisze odpowiednie leki.

Podrażnienie pęcherza

Fludarabina podrażnia pęcherz. Zapobiega temu wypicie przynajmniej dwóch litrów płynów w ciągu 24 godzin po chemioterapii. Jeśli będziecie Państwo odczuwać dyskomfort przy oddawania moczu lub jeśli zauważycie w nim krew, należy powiadomić lekarza.

Należy natychmiast informować lekarza o pogorszeniu samopoczucia lub wystąpieniu któregokolwiek z wymienionych lub nie wymienionych wyżej działań niepożądanych. 

Informacje dodatkowe

Ryzyko wystąpienia zakrzepów krwi

Choroba nowotworowa zwiększa ryzyko wystąpienia zakrzepów krwi (zakrzepicy), a chemioterapia dodatkowo potęguje to ryzyko.
Zakrzepica może wywoływać objawy takie jak ból, zaczerwienienie i obrzęk kończyn dolnych lub duszności i ból w klatce piersiowej. Jest to zjawisko niebezpieczne, dlatego należy natychmiast informować lekarza o wystąpieniu któregokolwiek z tych objawów. Otrzymają Państwo wówczas leki przeciwkrzepliwe, rozrzedzające krew. Lekarz lub pielęgniarka udzielą Państwu dodatkowych informacji.

Inne leki

Przyjmowanie podczas chemioterapii niektórych leków, w tym leków dostępnych w sklepie lub w aptece bez recepty, może być szkodliwe. Należy informować lekarza o wszystkich przyjmowanych przez Państwa lekach, z uwzględnieniem preparatów  kupowanych bez recepty, jak również o stosowaniu leczenia uzupełniającego czy terapii ziołowych.

Płodność

Leczenie może spowodować zaburzenia płodności. Przed rozpoczęciem leczenia należy porozmawiać na ten temat z lekarzem prowadzącym.

Antykoncepcja

W trakcie leczenia  Fludarabiną nie należy planować ciąży lub ojcostwa, ponieważ lek może powodować poważne uszkodzenia płodu. W związku z powyższym, zaleca się wysoce skuteczne metody antykoncepcji, takie jak wkładki wewnątrzmaciczne czy prezerwatywy do stosowania w trakcie chemioterapii i przez kilka miesięcy po jej zakończeniu. Najlepiej przedyskutować tę kwestię z lekarzem.
Nie jest wiadomo, czy leki chemioterapeutyczne mogą być obecne w nasieniu lub wydzielinie z pochwy, zatem dla ochrony partnera najlepiej unikać kontaktów intymnych lub stosować prezerwatywę w czasie około 48 godzin od podania leku.

Karmienie piersią

Istnieje potencjalne ryzyko, że leki chemioterapeutyczne przenikają do mleka matki, w związku z czym zaleca się zaprzestanie karmienia piersią w czasie terapii oraz przez kilka miesięcy po jej zakończeniu.
 
Pobyt w szpitalu z przyczyn nie związanych bezpośrednio z chorobą nowotworową

Jeśli jesteście Państwo przyjęci do szpitala z powodu nie związanego bezpośrednio z chorobą nowotworową, należy poinformować personel medyczny o stosowanej chemioterapii. Należy podać nazwisko lekarza prowadzącego chemioterapię.

Kontakty alarmowe

Warto mieć w domu listę osób, z którymi można kontaktować się w razie wystąpienia niepokojących objawów. Lekarz prowadzący dostarczy Państwu numery kontaktowe do osób, które w razie potrzeby udzielą pomocy nawet w godzinach wieczornych i nocnych oraz w weekendy i święta.

Produkty krwiopochodne

Chorym, którym podaje się  Fludarabinę należy bezwzględnie przetaczać napromieniowaną krew i płytki. Wówczas ryzyko wystąpienia reakcji poprzetoczeniowej jest mniejsze. W szpitalu powinniście  Państwo otrzymać kartę informującą  personel medyczny o stosownym postępowaniu w nagłych wypadkach. 

O czym należy pamiętać:
 
• Tabletki należy przyjmować we właściwym czasie, zgodnie z zaleceniem lekarza.
• Każdego innego lekarza, którego porady Państwo zasięgacie, należy poinformować o  stosowanej chemioterapii, której  nie wolno przerwać bez powiadamiania onkologa.
• Należy przechowywać lek w oryginalnym opakowaniu, w temperaturze pokojowej, z dala od ciepła i bezpośredniego nasłonecznienia.
• Lek należy przechowywać  w bezpiecznym miejscu, poza zasięgiem dzieci.
• Jeśli lekarz podejmie decyzję o wstrzymaniu leczenia, należy zwrócić nie zużyte tabletki do apteki. Nie wolno ich wrzucać do toalety lub do śmietnika.
• Jeżeli poczujecie Państwo mdłości bezpośrednio po zażyciu tabletki, należy poinformować o tym lekarza, ponieważ może trzeba będzie zażyć kolejną dawkę. Nie należy przyjmować kolejnej tabletki, bez omówienia tego z lekarzem.
• Jeśli nie pamiętaliście Państwo o zażyciu  tabletki, nie należy przyjmować dawki podwójnej. Należy poinformować lekarza i stosować się do zwykłego schematu dawkowania.
• Tabletki należy połykać w całości, popijając wodą.

  

Ostatnia aktualizacja: 12.2011.
Następna planowana aktualizacja: 2013.

 

® Macmillan Cancer Support [2010].
Niniejsza publikacja oparta jest na informacji opublikowanej na stronie www.macmillan.org.uk przez Macmillan Cancer Support, 89 Albert Embankment, London SE1 7UQ, United Kingdom. Macmillan nie ponosi odpowiedzialności za dokładność niniejszego tłumaczenia, ani za kontekst, w jakim treści te się ukazują. Pełną odpowiedzialność za tłumaczenie ponosi Instytut Hematologii i Transfuzjologii, ul. Indiry Gandhi 14, Warszawa, Polska.