Kladrybina (Leustat ®, LITAK ®, ZCdA)

Kladrybina jest lekiem przeciwnowotworowym podawanym zazwyczaj w przebiegu leczenia białaczki włochatokomórkowej, a także, chociaż rzadziej, w przebiegu leczenia przewlekłej białaczki limfocytowej. Informacje na temat tego leku warto uzupełnić wiadomościami na temat chemioterapii w ogóle oraz informacjami na temat rozpoznanej u Państwa choroby nowotworowej.

Jak wygląda Kladrybina?

Kladrybina jest  proszkiem, który po rozpuszczeniu tworzy bezbarwną ciecz.

Sposób podawania

Białaczka włochatokomórkowa

W przebiegu leczenia białaczki włochatokmórkowej Kladrybinę można podawać we wstrzyknięciu podskórnym (codziennie, przez 5 dni w warunkach ambulatoryjnych) lub dożylnie przez:
• weflon umieszczony w żyle, zazwyczaj na grzbiecie dłoni
• wkłucie centralne; plastikowa rurka wprowadzona podskórnie do żyły w okolicy obojczyka
• wkłucie obwodowe; plastikowa rurka wprowadzona do żyły w pobliżu zgięcia łokciowego.

Kladrybinę  podaje się  w ciągłym wlewie przez siedem dni. Wiąże się to z krótkim pobytem w szpitalu. Niektórym pacjentom można podawać lek w warunkach domowych, z wykorzystaniem małej przenośnej pompy, podłączonej do wkłucia centralnego lub obwodowego.

Jest wiele rodzajów pomp, ale wszystkie na tyle małe, że można je nosić przy sobie na pasku lub w futerale. Przed wyjściem do domu pielęgniarka objaśni Państwu, jak dbać o pompę i co robić w przypadku awarii.

Po zakończeniu wlewu w pompie może pozostać niewielka ilość płynu, ponieważ w niektórych modelach, uzyskujemy właściwą dawkę leku po przepełnieniu pompy. Pielęgniarka lub farmaceuta objaśnią, jaki rodzaj pompy będziecie Państwo stosować.

Przewlekła białaczka limfocytowa

W przebiegu leczenia przewlekłej białaczki limfatycznej kladrybinę podaje się w dwugodzinnym wlewie, codziennie, przez 5 dni. Każdy pięciodniowy okres leczenia nazywamy cyklem. Po każdym cyklu następuje kilkutygodniowa przerwa. Cykli może być kilka.

Zanim rozpocznie się leczenie trzeba wykonać badania krwi. Przed rozpoczęciem leczenia oraz w trakcie lekarz zazwyczaj zleca przyjmowanie leków przeciwwymiotnych.

Możliwe działania niepożądane

Pacjenci różnie reagują na chemioterapię. Jedni odczuwają nieliczne skutki uboczne, inni doświadczają ich więcej. Przedstawione poniżej skutki uboczne mogą – ale nie muszą – wystąpić u pacjentów przyjmujących doksorubicynę i mogą różnić się w zależności od tego, czy przyjmujecie Państwo jeden cytostatyk czy więcej.
 
Wymieniamy najbardziej typowe objawy uboczne z pominięciem tych, które występują rzadko, zatem prawdopodobieństwo ich wystąpienia jest niewielkie. Jeżeli zaobserwujecie  Państwo u siebie objaw uboczny nie przedstawiony poniżej, należy poinformować o tym lekarza lub pielęgniarkę.

Ryzyko infekcji

Kladrybina może wpływać na chwilowe obniżenie liczby białych krwinek produkowanych w szpiku kostnym, dlatego mogą być Państwo bardziej podatni na infekcje.

Zjawisko to zwane neutropenią  rozpoczyna się mniej więcej siedem dni od zakończenia zabiegu a odporność na zakażenia jest najniższa 10-14 dni po chemioterapii. Następnie liczba komórek krwi stopniowo wzrasta i zazwyczaj wraca do normy przed rozpoczęciem kolejnej chemioterapii.

Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub udać do szpitala jeżeli zauważycie Państwo następujące objawy:

• temperatura ciała powyżej 38°C
• nagłe pogorszenie samopoczucia, nawet przy prawidłowej temperaturze.

Przed kolejną dawką chemioterapii będziecie Państwo musieli wykonać badania krwi, aby sprawdzić, czy liczba komórek zwiększyła się. Może się zdarzyć, że leczenie trzeba będzie opóźnić ze względu na wynik morfologii krwi (liczba krwinek jest nadal za niska).

Krwawienie lub siniaczenie

Kladrybina może wpływać na obniżenie liczby wytwarzanych płytek i na zdolność krzepnięcia krwi. Należy poinformować lekarza prowadzącego o jakichkolwiek niewytłumaczalnych epizodach krwawienia czy siniaczenia, takich jak krwotok z nosa, krwawienia dziąseł czy wysypka skórna. Może konieczne będzie przetoczenie płytek. 

Niedokrwistość

W trakcie przyjmowania Kladrybiny może wystąpić niedokrwistość (anemia). Oznacza to, że liczba krwinek czerwonych odpowiedzialnych za dostarczanie tlenu do organizmu jest za niska. Możecie Państwo odczuwać zmęczenie i trudności z oddychaniem. O objawach takich należy powiadomić lekarza lub pielęgniarkę. Przy zbyt niskiej liczbie czerwonych krwinek może konieczne będzie przetoczenie krwi.  

Nudności i wymioty

Mogą wystąpić tuż po podaniu leków i utrzymywać się do kilku dni.
Lekarz przepisze skuteczne leki przeciwwymiotne, które powinny zapobiegać lub znacznie złagodzić dolegliwości. Jeżeli nudności i wymioty utrzymują się pomimo zażywania leków przeciwwymiotnych należy poinformować lekarza, który wypisze inny, bardziej skuteczny lek. Niektóre leki przeciwwymiotne powodują zaparcia. Trzeba poinformować o tym lekarza lub i pielęgniarkę.

Zmiany skórne

W przebiegu leczenia kladrybiną może czasami pojawić się wysypka. Lekarz przepisze odpowiednie leki.

Zmęczenie

Zmęczenie jest częstym skutkiem ubocznym chemioterapii, zwłaszcza pod koniec leczenia i przez kilka tygodni po jej zakończeniu. Należy jak najwięcej wypoczywać  i dostosować tempo wykonywanych czynności do swoich możliwości. Warto wprowadzać  umiarkowane ćwiczenia fizyczne, np. spacery. Jeśli zmęczenie wywołuje senność, należy zrezygnować z prowadzenia pojazdów oraz obsługi urządzeń mechanicznych.

Zaparcia lub biegunki

Kladrybina może powodować zaparcia lub biegunki. Trzeba dużo pić, stosować odpowiednią dietę i wprowadzać umiarkowane ćwiczenia fizyczne. Czasami trzeba sięgnąć po środki przeczyszczające.

Biegunkę można kontrolować przy pomocy leków. Jeśli objawy są uporczywe lub trwają zbyt długo, należy poinformować o tym lekarza. Należy pić dużo płynów.

Bóle głowy

Kladrybina może powodować  bóle głowy. Lekarz przepisze leki przeciwbólowe.

Zawroty głowy

Niektórzy pacjenci odczuwają zawroty głowy lub rozkojarzenie. Należy poinformować o tym lekarza.

Bóle stawów i mięśni

Kladrybina może powodować bóle mięśni i stawów. Lekarz przepisze Państwu leki przeciwbólowe.

Bolesność w miejscu wstrzyknięcia

Jeśli w trakcie podawania leku  lub po zakończeniu zabiegu odczuwacie Państwo dyskomfort,  trzeba zgłosić to lekarzowi lub pielęgniarce.

Mniej częste działania niepożądane

Zaburzenia funkcji wątroby i nerek

Kladrybina niekiedy zaburza funkcje wątroby i nerek, na ogół jednak nie powoduje większych szkód. Regularne badania pozwolą kontrolować pracę wątroby i nerek. Jeśli praca nerek będzie zakłócona, lekarz zmniejszy dawkę podawanej kladrybiny.

Podwyższony poziom kwasu moczowego we krwi

Podwyższony poziom kwasu moczowego we krwi powoduje skazę  moczanową, która skutkuje zapaleniem stawów. Aby temu zapobiegać, będziecie Państwo przyjmować lek o nazwie Zyloric/Allopurinal. Należy dużo pić. W trakcie leczenia kladrybiną krew będzie regularnie badana na obecność kwasu moczowego.

Wpływ na układ nerwowy

Kladrybina może niekiedy powodować zaburzenia układu nerwowego. Należy natychmiast powiadomić lekarza jeśli stwierdzicie Państwo brak czucia w dłoniach lub stopach lub jeśli poczujecie się zdezorientowani lub senni.

Gorączka i dreszcze

Objawy takie mogą pojawić się w ciągu kilku godzin od rozpoczęcia leczenia, ale zazwyczaj nie trwają długo. Lekarz przepisze odpowiednie leki.

Należy natychmiast informować lekarza o pogorszeniu samopoczucia lub wystąpieniu któregokolwiek z wymienionych lub nie wymienionych wyżej działań niepożądanych. 

Informacje dodatkowe

Ryzyko wystąpienia zakrzepów krwi

Choroba nowotworowa zwiększa ryzyko wystąpienia zakrzepów krwi (zakrzepicy), a chemioterapia dodatkowo potęguje to ryzyko.
Zakrzepica może wywoływać objawy takie jak ból, zaczerwienienie i obrzęk kończyn dolnych lub duszności i ból w klatce piersiowej. Jest to zjawisko niebezpieczne, dlatego należy natychmiast informować lekarza o wystąpieniu któregokolwiek z tych objawów. Otrzymają Państwo wówczas leki przeciwkrzepliwe, rozrzedzające krew. Lekarz lub pielęgniarka udzielą Państwu dodatkowych informacji.

Płodność

Decyzje związane z zajściem w ciążę lub ojcostwem mogą opóźnić wykonanie zabiegu. Przed rozpoczęciem leczenia należy porozmawiać o tym z lekarzem prowadzącym.

Antykoncepcja

W przebiegu leczenia  kladrybiną nie należy planować ciąży lub ojcostwa, ponieważ lek może powodować poważne uszkodzenia płodu. W związku z powyższym, zaleca się wysoce skuteczne metody antykoncepcji, takie jak wkładki wewnątrzmaciczne czy prezerwatywy. Najlepiej przedyskutować tę kwestię z lekarzem.
Nie jest wiadomo, czy leki chemioterapeutyczne mogą być obecne w nasieniu lub wydzielinie z pochwy, zatem dla ochrony partnera najlepiej unikać kontaktów intymnych lub stosować prezerwatywę w czasie około 48 godzin od podania leku.

Inne leki

Przyjmowanie podczas chemioterapii niektórych leków, w tym leków dostępnych w sklepie lub w aptece bez recepty, może być szkodliwe. Należy informować lekarza o wszystkich przyjmowanych przez Państwa lekach, z uwzględnieniem tych kupowanych bez recepty, jak również o stosowaniu leczenia uzupełniającego czy terapii ziołowych.

Pobyt w szpitalu z przyczyn nie związanych bezpośrednio z chorobą nowotworową

Jeśli jesteście Państwo hospitalizowani z przyczyn nie związanych bezpośrednio z chorobą nowotworową, należy poinformować personel medyczny o stosowanej chemioterapii. Należy podać nazwisko lekarza prowadzącego chemioterapię.

Kontakty alarmowe

Warto mieć w domu listę osób, z którymi można kontaktować się w razie wystąpienia niepokojących objawów. Lekarz prowadzący dostarczy Państwu numery kontaktowe do osób, które w razie potrzeby udzielą pomocy nawet w godzinach wieczornych i nocnych oraz w weekendy i święta.

Produkty krwiopochodne

Chorym, którym podaje się  kladrybinę należy bezwzględnie przetaczać napromieniowaną krew i płytki. Wówczas ryzyko wystąpienia reakcji poprzetoczeniowej jest mniejsze. W szpitalu powinniście  Państwa otrzymać kartę informującą  personel medyczny o stosownym postępowaniu w nagłych wypadkach.

Drugi nowotwór

Kladrybina może powodować rozwój innego nowotworu, aczkolwiek jest to bardzo rzadkie. Lekarz porozmawia z Państwem na ten temat.

Ostatnia aktualizacja: 12.2011.
Następna planowana aktualizacja: 2013.

 

® Macmillan Cancer Support [2010].
Niniejsza publikacja oparta jest na informacji opublikowanej na stronie www.macmillan.org.uk przez Macmillan Cancer Support, 89 Albert Embankment, London SE1 7UQ, United Kingdom. Macmillan nie ponosi odpowiedzialności za dokładność niniejszego tłumaczenia, ani za kontekst, w jakim treści te się ukazują. Pełną odpowiedzialność za tłumaczenie ponosi Instytut Hematologii i Transfuzjologii, ul. Indiry Gandhi 14, Warszawa, Polska.