Pamidronian (Aredia®)

Lek stosowany przy zmianach nowotworowych w kościach.

Należy do grupy bisfosfonianów, leków powszechnie stosowanych  w  leczeniu zrzeszotnienia kości (osteoporozy). Środki te hamują proces osłabienia struktury kości i łagodzą stany bólowe towarzyszące zmianom szpiczakowym w kościach.

Pamidronian często stosowany jest równocześnie z innymi lekami nowotworowymi.  Wykazano, że niezależnie od skuteczności w leczeniu niektórych zmian nowotworowych w kościach, lek ten ma równie skuteczne działanie w przypadku szpiczaka plazmocytowego (nowotworu komórek plazmatycznych krwi). Ma również zastosowanie w obniżaniu stężenia wapnia we krwi.


Zmiany nowotworowe kości   

Wapń wzmacnia strukturę kości. Zmiany nowotworowe w kościach powodują uwalnianie wapnia z uszkodzonej kości do krwiobiegu. Wysokie stężenie wapnia we krwi ( hiperkalcemia) może wywoływać objawy takie jak: nudności,  wymioty, uczucie zmęczenia, drażliwości, a czasami dezorientacji. Pamidronian obniża stężenie wapnia we krwi.

Zmiany nowotworowe w kościach osłabiają strukturę kości, co niekiedy prowadzi do złamań. Pamidronian wzmacnia zniszczone kości i zmniejsza ryzyko złamań.


Jak działa

W zdrowych kościach współdziałają ze sobą dwa rodzaje komórek, osteoklasty i osteoblasty, które kształtują, przebudowują i wzmacniają kości
• osteoklasty niszczą starą kość
• osteoblasty budują nową kość.

W szpiczaku plazmocytowym i w niektórych rodzajach zmian nowotworowych wytwarzane są substancje chemiczne, które  pobudzają działanie osteoklastów.  Oznacza to, że równowaga pomiędzy niszczeniem a odbudową kości jest zachwiana, co prowadzi do osłabienia zmienionych nowotworowo kości, do bólu, pęknięć  i częstszych złamań.

Pamidronian oddziaływuje na obszary kości o wzmożonej aktywności osteoklastów. Przywraca równowagę pomiędzy aktywnością osteoklastów i osteoblastów hamując aktywność osteoklastów. Przyczynia się do łagodzenia bólu i wzmocnienia kości. Zmniejsza się także utrata wapnia.


Sposób podania

Pamidronian  podawany jest  co 3-4 tygodnie we wlewie dożylnym (kroplówka), zazwyczaj w warunkach szpitalnych. Wlew trwa kilka godzin. 

Jak długo należy podawać

W przypadku pamidronianu podawanego w celu łagodzenia/ uśmierzenia bólu lub wzmocnienia kości, stosować należy do momentu uzyskania pożądanego efektu.

W przypadku pamidronianu podawanego w celu obniżenia stężenia wapnia, stosuje się zazwyczaj dawkę jednorazową. Można również podawać w kilku wlewach  rozłożonych na kilka dni.


Możliwe działania niepożądane

Pacjenci różnie reagują na leczenie. Jedni odczuwają nieliczne skutki uboczne, inni doświadczają ich więcej. Przedstawione poniżej skutki uboczne mogą – ale nie muszą - wystąpić u pacjentów przyjmujących pamidronian i mogą być różne w zależności od tego, czy przyjmujecie Państwo więcej niż jeden lek.    
 
Wymieniamy najbardziej typowe objawy uboczne z pominięciem tych, które występują rzadko, zatem prawdopodobieństwo ich wystąpienia jest niewielkie. Jeżeli zaobserwujecie  Państwo u siebie objaw uboczny nie przedstawiony poniżej, należy poinformować o tym lekarza lub pielęgniarkę.

Nasilenie bólu 

Zdarza się, że w pierwszej dawce pamidronianu ból w zmienionych chorobowo kościach chwilowo nasila się. Lekarz przepisze Państwu odpowiednie leki przeciwbólowe, które należy przyjmować do momentu ustąpienia objawów.

Objawy grypopodobne

Niekiedy występują objawy takie jak: wysoka temperatura, dreszcze, bóle mięśni i stawów. Jeśli są one uciążliwe należy poinformować lekarza, który przepisze łagodne środki przeciwbólowe.


Mniej częste działania niepożądane

Obniżenie stężenia wapnia

Występuje niezwykle rzadko i zazwyczaj ma charakter przejściowy. Lekarz zleci regularne badania krwi w celu monitorowania stężenia wapnia we krwi.

Nudności i wymioty

Lekarz przepisze leki przeciwwymiotne, które skutecznie zapobiegają mdłościom lub znacznie je łagodzą.

Bóle brzucha, zaparcia lub biegunka 

Zazwyczaj stany takie łatwo kontrolować przy użyciu leków. Jeśli  utrzymują się przez dłuższy czas lub nasilają  należy poinformować lekarza.

Zaczerwienie lub bolesność w miejscu wkłucia

O takich objawach należy informować lekarza lub pielęgniarkę.

Zaczerwienienie lub ból oczu

Lekarz przepisze odpowiednie krople do oczu.

Zmiany w funkcjonowaniu nerek

Pamidronian wpływa niekiedy na pracę nerek. Na ogół nie wywołuje to żadnych objawów, a skutki są łagodne. Lekarz zleci regularne badania, które pozwolą kontrolować pracę nerek w trakcie leczenia.

Bóle głowy

Nie zdarza się często. Należy pić dużo płynów a , jeśli bóle głowy się nasilają, poinformować lekarza, który przepisze odpowiednie leki.

Jałowa martwica kości szczęki (ostenecrosis)

Do rzadkich działań niepożądanych pamidronianu należy jałowa martwica kości  szczęki, kiedy to zdrowa tkanka kostna szczęki zostaje uszkodzona i obumiera. Ryzyko zwiększa się przy chorobie dziąseł, przy problemach z protetyką oraz niektórych zabiegach stomatologicznych, takich  jak usunięcie zęba. Przed rozpoczęciem leczenia zaleca się wizytę u stomatologa.

W trakcie leczenia bisfosfonianami, należy dbać o zęby, szczotkować je i regularnie chodzić na przeglądy do stomatologa. Stomatolog musi być poinformowany o  leczeniu bisfosfonianami. Do niektórych objawów jałowej martwicy kości szczęki zaliczamy  bolesność, obrzęki, zaczerwienienia dziąseł, rozchwianie zębów albo uczucie drętwienia lub ciężkości szczęki. Należy natychmiast poinformować zarówno lekarza prowadzącego, jak i stomatologa o pojawieniu się któregokolwiek z tych objawów.


Ostatnia aktualizacja – 12.2013 r.
Następna aktualizacja – 2015 r.

 

® Macmillan Cancer Support [2010].
Niniejsza publikacja oparta jest na informacji opublikowanej na stronie www.macmillan.org.uk przez Macmillan Cancer Support, 89 Albert Embankment, London SE1 7UQ, United Kingdom. Macmillan nie ponosi odpowiedzialności za dokładność niniejszego tłumaczenia, ani za kontekst, w jakim treści te się ukazują. Pełną odpowiedzialność za tłumaczenie ponosi Instytut Hematologii i Transfuzjologii, ul. Indiry Gandhi 14, Warszawa, Polska.