Radioterapia

W wyniku stosowania radioterapii (bardzo silne promieniowanie) zniszczeniu ulegają komórki nowotworowe, przy maksymalnym oszczędzaniu komórek zdrowych. Radioterapia ma zastosowanie tylko w leczeniu obszarów, do których może dotrzeć promieniowanie.

Kiedy stosuje się radioterapię?

Radioterapia zazwyczaj skierowana jest na określone obszary ciała. Stosuje się tam, gdzie komórki nowotworowe zlokalizowane są w jednej lub w dwóch grupach węzłów chłonnych na tym samym obszarze.

W przypadku niektórych łagodnych postaci chłoniaka nieziarniczego zlokalizowanego w jednej grupie węzłów chłonnych radioterapia może być jedyną stosowaną metodą leczenia.

Czasem radioterapię stosuje się po zakończeniu chemioterapii, zwłaszcza jeśli chłoniak zlokalizowany był w jednym obszarze organizmu i był znacznych rozmiarów przed podaniem cytostatyków.

Jeśli łagodna postać chłoniaka pojawia się ponownie w jednym obszarze organizmu, radioterapia może czasami zastąpić chemioterapię.

Radioterapię podaje się pacjentowi w szpitalu, w oddziale radiologicznym, zazwyczaj w dni powszednie, z przerwą na sobotę i niedzielę. Czas trwania radioterapii zależy od rodzaju chłoniaka oraz stadium jego zaawansowania; zazwyczaj jednak nie dłużej niż trzy tygodnie.


Planowanie radioterapii

Radioterapia okaże się skuteczna pod warunkiem, że będzie dokładnie zaplanowana przez onkologa, który jest specjalistą od stosowania radiologii w leczeniu nowotworów. Przebieg Państwa leczenia zostanie zaplanowany podczas pierwszej wizyty na oddziale radiologii.

Zazwyczaj wykonuje się badanie obszaru przeznaczonego do leczenia metodą tomografii komputerowej (CT). Badanie polega na wykonaniu serii zdjęć rentgenowskich, tworzących trójwymiarowy obraz określonego obszaru ciała. Technik radiolog obsługujący urządzenie może także dokonać pomiaru obszaru przeznaczonego do leczenia. Pomiary te oraz informacje uzyskane w wyniku badania CT zostaną następnie poddane analizie komputerowej, której wynik pomoże lekarzowi zaplanować szczegółowy przebieg leczenia.

Jeśli obszar przeznaczony do leczenia metodą radioterapii znajduje się na skórze lub bezpośrednio pod powierzchnią skóry, badanie metodą tomografii komputerowej nie będzie konieczne.

Za zgodą pacjenta, technik radiolog może zastosować drobny tatuaż permanentny w celu zaznaczenia na powierzchni skóry obszaru przeznaczonego do naświetlania. Znaczki te stanowią punkty odniesienia dla kolejnych, codziennych dawek radioterapii. Jeśli nie wyrażacie Państwo zgody na taką formę znaczenia, należy poinformować o tym technika, który przedstawi inne możliwości.

Sesje leczenia

Przed każdą sesją radioterapii technik radiolog pomoże Państwu położyć się wygodnie w pozycji, w której będzie odbywać się naświetlanie. Sesja trwa zaledwie kilka minut. Będziecie Państwo przebywać sami w pomieszczeniu, jednak przez cały czas jest kontakt z technikiem, który obserwuje Państwa zza szyby.
Radioterapia nie jest bolesna, lecz będziecie Państwo musieli leżeć nieruchomo przez kilka minut.

tl_files/Dla_pacjentow/Macmillan/Chloniaki nieziarnicze/radioterapia_przygotowania.jpg

Rysunek. Przygotowania do radioterapii.

Skutki uboczne

Radioterapia często powoduje zmęczenie. Inne skutki uboczne zależą od tego, jaki obszar ciała poddawany jest naświetlaniu.

Naświetlanie okolic jamy brzusznej może wywoływać mdłości, wymioty lub biegunkę. Radioterapia głowy może powodować wypadanie włosów. Naświetlanie obszaru szyi może powodować podrażnienia lub suchości w ustach, trudności z przełykaniem. Możecie Państwo także zaobserwować zmianę smaku niektórych potraw.

Wymienione skutki uboczne mogą być łagodne lub nasilać się w zależności od przyjmowanej dawki radioterapii. Lekarz przygotuje Państwa na ewentualne skutki uboczne i przepisze odpowiednie leki łagodzące objawy.

Radioterapia może powodować długotrwałe skutki uboczne. Zdarza się to rzadko i zależy od tego, jaka część ciała poddawana jest naświetlaniu. Lekarz prowadzący udzieli Państwu szczegółowych informacji.

Zmęczenie

Zmęczenie może pojawiać się w trakcie radioterapii i po jej zakończeniu. Zazwyczaj objawy te pojawią się pod koniec leczenia utrzymują się przez kilka tygodni po jego zakończeniu. 

Mdłości

Lekarz prowadzący przepisze leki przeciwwymiotne. Jeśli nie odczuwają Państwo łaknienia można zastąpić zwykłe jedzenie wysokokalorycznymi napojami, które dostępne są w aptekach na receptę.

Wypadanie włosów

Radioterapia może powodować wypadanie na powierzchni ciała poddawanej działaniu promieni rentgenowskich. Jeśli radioterapię stosuje się w okolicach szyi, może nastąpić utrata owłosienia na karku. Naświetlanie węzłów chłonnych klatki piersiowej może powodować utratę owłosienia w tej okolicy. Włosy zazwyczaj odrastają po zakończeniu leczenia. Zazwyczaj trwa to około 12 miesięcy, a zależy od dawki promieniowania i czasu trwania leczenia.

Większość skutków ubocznych radioterapii stopniowo ustępuje po zakończeniu leczenia. Jeśli objawy nie ustępują, należy poinformować lekarza prowadzącego.
naświetlanie nie oznacza, że stajecie się Państwo radioaktywni. Przez cały czas trwania radioterapii możecie kontaktować się z innymi, nawet dziećmi.

Ostatnia aktualizacja: 04.2012
Następna planowana aktualizacja: 2014.

 

® Macmillan Cancer Support [2010].
Niniejsza publikacja oparta jest na informacji opublikowanej na stronie www.macmillan.org.uk przez Macmillan Cancer Support, 89 Albert Embankment, London SE1 7UQ, United Kingdom. Macmillan nie ponosi odpowiedzialności za dokładność niniejszego tłumaczenia, ani za kontekst, w jakim treści te się ukazują. Pełną odpowiedzialność za tłumaczenie ponosi Instytut Hematologii i Transfuzjologii, ul. Indiry Gandhi 14, Warszawa, Polska.