Terapia przeciwciałem monoklonalnym

Przeciwciała stanowią element naturalnej obrony organizmu przed infekcjami. Rozpoznają uszkodzone komórki i niszczą je. Przeciwciała monoklonalne to leki wytwarzane przez człowieka z zamiarem rozpoznawania określonych typów komórek. W przebiegu leczenia chłoniaków nieziarniczych przeciwciała monoklonalne wykorzystywane są do namierzania i niszczenia limfocytów.

Przeciwciała monoklonalne podawane są w kroplówce (dożylnie), zazwyczaj w trybie ambulatoryjnym.

W przebiegu leczenia chłoniaków nieziarniczych najczęściej stosowanym przeciwciałem monoklonalnym jest rytuksymab (Mabthera ®). Najbardziej popularne znakowane radioaktywnie przeciwciała monoklonalne to 90Y- ibrytumomab tiuksetanu (Zevalin ®) i jodek sodu 131 tositumomab (Bexxar®).

Rytuksymab

Rytuksymab (Mabthera ®) stosowany jest w leczeniu niektórych typów chłoniaków nieziarniczych B-komórkowych. Najczęściej stosuje się w leczeniu dwóch typów chłoniaka:

• Chłoniak grudkowy
• Chłoniak rozlany z dużych komórek B

Rytuksymab może być stosowany w samodzielnej terapii (w monoterapii) lub w skojarzeniu z innymi lekami chemioterapeutycznymi.

Rytuksymab łączy się z białkami CD20 znajdującymi się na powierzchni limfocytów B, co stymuluje układ odpornościowy do niszczenia limfocytów.

Terapia przeciwciałem monoklonalnym powoduje obniżenie liczby komórek chłoniaka a także zdrowych limfocytów. Po zakończeniu leczenia poziom zdrowych komórek B we krwi stopniowo powraca do normy.

Rytuksymab można stosować w różny sposób. Informacje na ten temat znajdą Państwo w artykule na temat tego leku.


Łagodne chłoniaki B-komórkowe

W przypadku niektórych typów chłoniaków nieziarniczych, szczególnie chłoniaka grudkowego, rytuksymab stosowany jest w skojarzeniu z innymi lekami chemioterapeutycznymi w leczeniu pierwszego rzutu.

Jeśli po zastosowaniu leczenia rytuksymabem oraz chemioterapii chłoniak grudkowy znajduje się w remisji, u niektórych pacjentów nadal się go podaje, co 2-3 miesięce przez około dwa lata. Jest to tzw. leczenie podtrzymujące, które pozwala jak najdłużej zapobiegać nawrotom choroby.

Rytuksymab może być także stosowany w monoterapii, raz na tydzień przez okres 4 tygodni. Leczenie stosuje się w przypadku nawrotu łagodnego typu chłoniaka.

Agresywne B-komórkowe chłoniaki nieziarnicze

Niektóre typy agresywnych chłoniaków nieziarniczych, np. chłoniak rozlany z dużych komórek B, leczy się rytuksymabem w skojarzeniu z  lekami chemioterapeutycznymi (chemioterapia). Najczęściej stosowanym schematem chemioterapeutycznym zawierającym rytuksymab jest R-CHOP.

Radioaktywne przeciwciała monoklonalne

Niektóre przeciwciała monoklonalne są skojarzone z radioaktywnym izotopem w celu zwiększenia skuteczności działania. Znakowane radioaktywnie przeciwciała monoklonalne są stosowane w leczeniu B-komórkowych chłoniaków nieziarniczych. Zawierają one ibrytumomab tiuksetanu (Zevalin ®) oraz tositumomab (Bexxar®). Najczęściej są one stosowane w leczeniu nawrotu chłoniaka.


Inne przeciwciała monoklonalne

Alemtuzumab (CAMPATH®) jest lekiem, który przyłącza się do białek znajdujących się na powierzchni limfocytów B oraz limfocytów T. Jest aktualnie testowany w badaniach klinicznych nad leczeniem niektórych odmian chłoniaka z limfocytów T. Opracowuje się również szereg innych przeciwciał monoklonalnych. Możecie Państwo zostać zaproszeni do udziału w takich badaniach klinicznych.

Skutki uboczne przeciwciał monoklonalnych

Zarówno rytuksymab jak i inne przeciwciała monoklonalne powodują podobne skutki uboczne, do których zaliczamy na przykład:

Reakcja na wlew dożylny

Czasami zdarza się, że w trakcie podawania przeciwciał monoklonalnych (lub bezpośrednio po ich podaniu) pojawia się: gorączka, drgawki, wysypka, spadek ciśnienia krwi lub mdłości.

Reakcja zazwyczaj pojawia się przy pierwszym podaniu przeciwciał monoklonalnych, dlatego lek będzie podawany bardzo powoli. Dodatkowo zostaną Państwu podane leki łagodzące reakcje, jakie mogą wystąpić. Przy każdym kolejnym podaniu przeciwciał monoklonalnych reakcje są zazwyczaj łagodniejsze. 

Obniżenie liczby płytek krwi

Najczęściej występuje przy jednoczesnym podawaniu przeciwciał monoklonalnych i leków chemioterapeutycznych lub gdy przeciwciała monoklonalne są znakowane radioaktywnie.

Zachęcamy Państwa do zapoznania się z artykułem na temat skutków ubocznych leczenia, gdzie znajdziecie Państwo więcej informacji na temat skutków ubocznych spowodowanych obniżeniem liczby płytek krwi.

Ostatnia aktualizacja: 04.2012
Następna planowana aktualizacja: 2014

® Macmillan Cancer Support [2010].
Niniejsza publikacja oparta jest na informacji opublikowanej na stronie www.macmillan.org.uk przez Macmillan Cancer Support, 89 Albert Embankment, London SE1 7UQ, United Kingdom. Macmillan nie ponosi odpowiedzialności za dokładność niniejszego tłumaczenia, ani za kontekst, w jakim treści te się ukazują. Pełną odpowiedzialność za tłumaczenie ponosi Instytut Hematologii i Transfuzjologii, ul. Indiry Gandhi 14, Warszawa, Polska.