Zakład Wirusologii

Adres: ul. Chocimska 5, 00-791 Warszawa
Tel.: 22 34-96-640
Fax: 22 34-96-603
e-mail: zakladwirusologii@ihit.waw.pl


Kierownik Zakładu Wirusologii: dr hab. n. med. Piotr Grabarczyk

Diagności laboratoryjni: mgr Aleksandra Dołęga, mgr Aleksandra Kalińska, mgr Katarzyna Koligot, mgr Aneta Kopacz, mgr Dorota Kubicka–Russel, mgr Grzegorz Liszewski, mgr Ewa Noceń, mgr Ewa Sulkowska, mgr Justyna Śledź, mgr Aleksandra Wójtowicz, mgr Paulina Zwolińska

Biolodzy: mgr Anna Chrzanowska
Pomoc laboratoryjna: Karolina Kowalczyk
Sekretariat: mgr Zuzanna Dziąg

Zakład Wirusologii IHiT prowadzi prace naukowe, działalność usługową i szkoleniową oraz konsultacyjną w dziedzinie wirusologii medycznej, zwłaszcza w zakresie diagnostyki
i epidemiologii wirusów ważnych ze względu na bezpieczeństwo przetoczeń krwi, w tym wirusa zapalenia wątroby typu B (HBV) i typu C (HCV), wirusa nabytego niedoboru odporności (HIV1/2), parvowirusa B19 (B19V), wirusa cytomegalii (CMV), wirusa Epstein-Barr (EBV), wirusa BK oraz wirusa zapalenia wątroby typu E (HEV). W Zakładzie diagnozowane są także zakażenia wywołane wirusem ludzkiej białaczki z komórek T (HTLV I/II) oraz zakażenia o etiologii innej niż wirusowa -kiła i toksoplazmoza. Zakład Wirusologii prowadzi badania weryfikacyjne i uzupełniające dla wszystkich CKiK oraz pełni funkcje ośrodka referencyjnego w zakresie zakażeń wirusowych przenoszonych przez krew. Udziela również konsultacji dotyczących czynników zakaźnych przenoszonych przez krew, diagnostyki tych zakażeń oraz metod badawczych. Zakład Wirusologii uczestniczy w tworzeniu rekomendacji dotyczących badań czynników zakaźnych przenoszonych przez krew.

Działalność naukowa Zakładu wiąże się z profilem prowadzonej diagnostyki, w tym z doskonaleniem metod detekcji/weryfikacji/diagnostyki zakażeń u pacjentów oraz dawców krwi, analizą danych epidemiologicznych i badaniem polimorfizmu wirusów przenoszonych przez krew. Badania te obejmują analizę zagrożeń  ze strony zakażeń nowo pojawiającymi się wirusami, wdrażanie i doskonalenie metod wykrywania, algorytmów monitorowania zakażeń wirusowych u osób zakażonych, różnicowanie zakażeń latentnych i aktywnych oraz ocenę skuteczności leczenia przeciwwirusowego. Prowadzone są również badania z zakresu epidemiologii molekularnej wirusów obejmujące identyfikację „mutantów ucieczki” i dróg ich przenoszenia. Sprawozdania/wyniki z prowadzonej działalności naukowej Zakładu są prezentowane na zjazdach.

Zakład prowadzi wykłady w ramach kursów Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego dla diagnostów laboratoryjnych specjalizujących się w laboratoryjnej transfuzjologii medycznej, dla lekarzy specjalizujących się w transfuzjologii klinicznej i hematologii, a także kursy i szkolenia dla dyrektorów CKiK i konsultantów wojewódzkich w dziedzinie transfuzjologii.
W skład Zakładu wchodzą: Pracownia Wirusologii Klinicznej, Pracownia Badań Weryfikacyjnych, Pracownia Kontroli Jakości i Analiz


GWARANCJE  JAKOŚCI  WYKONYWANYCH  BADAŃ LABORATORYJNYCH

Badania laboratoryjne są jednym z najważniejszych źródeł informacji medycznej. Informacje te pozwalają na ocenę potencjalnego zagrożenia chorobą, aktualnego stanu upośledzenia funkcji narządów, a także rozpoznania stanu bezpośredniego zagrożenia życia chorego.

Wynik prawidłowo przygotowanego i wykonanego badania laboratoryjnego jest więc w pracy lekarza informacją podstawową, konieczną zarówno w prewencji, diagnostyce, jak i przy monitorowaniu przebiegu chorób.

Użyteczność badania laboratoryjnego wynika z jednej strony z poprawnego ich zlecania (właściwe badania w określonej sytuacji klinicznej), a z drugiej strony z jakości analitycznej uzyskanych wyników. Problem doboru badań w określonych sytuacjach klinicznych ma charakter złożony i należy do trudniejszych elementów praktyki medycznej. Pracownicy Zakładu będący również pracownikami naukowymi służą pomocą w doborze badań u pacjentów przed przeszczepem, podczas leczenia immunosupresyjnego itp. Równie trudny jest problem zapewnienia jakości analitycznej wykonywanych badań. Jego rozwiązanie wiąże się z przestrzeganiem zasad Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (Good Laboratory Practice - GLP), stanowiących podstawę do dopuszczenia uzyskanych wyników badań
w diagnostyce medycznej.

Zakład Wirusologii jest jednostką, w której stosowane są zasady Dobrej Praktyki Laboratoryjnej polegające m.in. na przestrzeganiu procedur zapewnienia jakości badań laboratoryjnych. Wysokie wymogi dotyczące jakości materiału diagnostycznego do badań mają na celu zapobieganie powstawaniu zmian wtórnych mogących mieć wpływ na uzyskane wyniki. System organizacji pracy polegający na skróceniu czasu oczekiwania materiału diagnostycznego na wykonanie badania oraz stosowanie materiałów jednorazowego użytku  o gwarantowanej wysokiej jakości zapewnia wiarygodność uzyskanych wyników badań laboratoryjnych.
Stosowane w Zakładzie procedury kontroli jakości w zakresie czynności przedanalitycznych, analitycznych i poanalitycznych gwarantują uzyskanie wyniku odpowiadającego jakościowo potrzebom diagnostyki klinicznej. Zakład Wirusologii bierze udział w wewnątrz- i zewnątrzlaboratoryjnej kontroli jakości badań laboratoryjnych.

POBIERANIE I PRZYJMOWANIE MATERIAŁU DO BADAŃ WIRUSOLOGICZNYCH

MATERIAŁ DO BADAŃ
 
Do pobierania próbek należy używać zestawów próżniowych jednorazowego użytku (zestawy aspiracyjno-próżniowe). Do badań technikami biologii molekularnej zaleca się używanie probówek z żelem separującym.

Uwaga: Ponieważ najczęstszym błędem przedlaboratoryjnym jest zamiana próbek, etykiety na probówkach przed pobraniem muszą zostać opatrzone danymi identyfikującymi pacjenta wymaganymi przez obowiązujące w IHiT procedury. Pobierając materiał należy upewnić się co do tożsamości pacjenta!
Podpisywanie próbek w statywie po ich wcześniejszym pobraniu od kilku pacjentów stanowi przyczynę błędów podmiany i jest niedopuszczalne!
Należy bezwzględnie stosować profesjonalne systemy do pobrań.

Rodzaj materiału wymagany na poszczególne badania wirusologiczne znajduje się w punkcie WARTOŚCI REFERENCYJNE I METODYKA BADAŃ w zakładce Pracownia Badań Weryfikacyjnych i Pracownia Wirusologii Klinicznej.

Należy pamiętać o istnieniu czynników niezależnych od laboratorium, które w istotny sposób wpływają na wynik laboratoryjny (np. hemoliza, heparyna jako antykoagulant i lek).

Krew na „skrzep” /surowica

Surowicę uzyskuje się w wyniku odwirowania skrzepu krwi żylnej. Zaleca się pobieranie krwi na „skrzep” do probówek z żelem separującym. Probówki do pobierania krwi “na skrzep” zawierają aktywator krzepnięcia. Probówka powinna być oznaczona numerem kodowym lub czytelnie podpisana imieniem i nazwiskiem pacjenta oraz numerem PESEL. Krew powinna być dostarczona (w temp. do 22°C) do Punktu Przyjęć Materiału w dniu pobrania próbki.

Materiał pobrany do probówek w systemie aspiracyjno-próżniowym lub do probówek z żelem separującym, które dostarczone będą do laboratorium w dniu następnym (do 24 h od pobrania), należy odwirować próbkę nie wcześnie niż 30 min. od pobrania (zgodnie z zaleceniami producenta probówek) i przechowywać oraz transportować w pozycji pionowej w temp. 2-8°C. Jeśli transport przekracza 24 h, materiał należy odwirować (zgodnie z zaleceniami producenta probówek), otrzymaną surowicę przechowywać i transportować w temp. 2-8°C.W przypadku transportu > 7 dni, surowicę należy zamrozić i transportować w stanie zamrożonym.

Krew pełna na antykoagulant/osocze

Należy pobrać krew do probówek zawierających jako antykoagulant wersenian sodowo-potasowy (EDTA). Próbka powinna być oznaczona numerem kodowym lub czytelnie podpisana imieniem i nazwiskiem pacjenta oraz numerem PESEL. Po pobraniu należy ją delikatnie wymieszać w celu rozpuszczenia antykoagulantu. Przy mieszaniu należy unikać pienienia się krwi powodującego hemolizę. Nieprawidłowe i niedokładne wymieszanie krwi z antykoagulantem skutkuje powstaniem skrzepu co dyskwalifikuje próbkę z badań.

Materiał należy dostarczyć do Pracowni w dniu pobrania próbki, a krew powinna być przechowywana i transportowana w temperaturze pokojowej (do 22°C). Jeśli materiał dostarczony będzie do laboratorium w dniu następnym (do 24h od pobrania), próbkę należy przechowywać oraz transportować w temp. 2-8°C. Jeżeli materiał będzie dostarczony po upływie 24h od godziny pobrania, krew należy zamrozić i transportować w stanie zamrożonym.

Osocze uzyskuje się w wyniku odwirowania krwi pełnej pobranej na antykoagulant (EDTA). W przypadku konieczności wykonania badania w osoczu, krew pobraną na EDTA należy dostarczyć do laboratorium w dniu pobrania w temperaturze pokojowej (do 22°C). Jeśli materiał ma być dostarczony do laboratorium w dniu następnym (do 24h od pobrania) próbkę należy odwirować (zgodnie z zaleceniami producenta probówek), a osocze odciągnąć i przechowywać oraz transportować w temperaturze 2-8°C. Jeżeli osocze będzie dostarczone po upływie 24h od godziny pobrania, należy je zamrozić i transportować w stanie zamrożonym.

Uwaga: Do badań technikami biologii molekularnej nie należy pobierać krwi na antykoagulant będący inhibitorem reakcji PCR, np. na heparynę.

Mocz

Mocz do badania w powinien być oddawany przez pacjentów rano z tzw. "środkowego strumienia". Pojemnik powinien być oznaczony numerem kodowym lub czytelnie podpisany imieniem i nazwiskiem pacjenta oraz numerem PESEL. Próbka powinna być dostarczona w temperaturze pokojowej (do 22°C) do Pracowni w dniu pobrania próbki moczu. Próbki, które dostarczone będą w późniejszym czasie do laboratorium, należy przechowywać oraz transportować w temp. 2-8°C lub zamrozić (materiał dostarczany po upływie 24 h) i transportować w stanie zamrożonym.

Płyn mózgowo – rdzeniowy

Materiał należy pobrać do sterylnego pojemnika – minimalna objętość próbki 1 ml. Próbka powinna być czytelnie podpisana imieniem i nazwiskiem pacjenta, numerem PESEL lub numerem kodowym. Próbka powinna być dostarczona w temperaturze pokojowej (do 22°C) do Pracowni w dniu pobrania próbki. Próbki, które będą dostarczone w późniejszym czasie do laboratorium należy przechowywać oraz transportować w temp. 2-8°C lub zamrozić (materiał dostarczany po upływie 24 h) i transportować w stanie zamrożonym.
 
ZLECENIE WYKONANIA BADANIA
 
Badania wykonywane w Zakładzie Wirusologii są dostępne dla wszystkich jednostek korzystających z usług Zakładu.
Zlecenie spoza IHiT powinno być dokonywane za pomocą formularza zlecenia badania laboratoryjnego dostępnego na stronie internetowej IHiT (http://www.ihit.waw.pl/) w odpowiedniej zakładce: Pracownia Wirusologii Klinicznej lub Pracownia Badań Weryfikacyjnych.
W przypadku zlecenia spoza IHiT, warunkiem wykonania badania jest czytelne i kompletne wypełnienie formularza zlecenia badania laboratoryjnego. Każde zlecenie musi zawierać podpis i pieczątkę lekarza zlecającego. Wymagany jest podpis głównego księgowego lub dyrektora placówki zlecającej badanie.
W przypadku badań od zleceniodawców prywatnych, pacjenta należy skierować do Działu Obsługi Działalności Leczniczej w IHiT, ul. Indiry Gandhi 14 w celu uiszczenia opłaty za badanie, a następnie pobrania krwi w gabinecie zabiegowym.

Materiał do badań przyjmowany jest w godz. 7:30–15:05 w Punkcie Przyjęć Materiału przy ul. Chocimskiej 5.
Czas wykonywania zlecanych badań uzależniony jest od rodzaju materiału oraz metody badania. Szczegółowe informacje dostępne są w Pracowni Badań Weryfikacyjnych oraz w Pracowni Wirusologii Klinicznej.

KONTAKT Z LABORATORIUM
 
Informacje w sprawie wykonywanych badań, a także warunków pobierania materiału do badań, transportu, wartości referencyjnych itp. można uzyskać telefonicznie pod numerami:

Informacje dotyczące badań wykonywanych w Pracowni Badań Weryfikacyjnych:

22 34-96-662

Informacje dotyczące badań wykonywanych w Pracowni Wirusologii Klinicznej:

22 34-96-644

KOSZTY BADAŃ
 
Dokonując zlecenia należy pamiętać, że badanie laboratoryjne stanowi procedurę, której koszty rozliczane są przez IHiT z jednostką zlecającą. Zgodnie z zarządzeniem Ministerstwa Zdrowia w sprawie określenia kosztów świadczeń medycznych w opiece zdrowotnej każde badanie jest wycenione i jego wykonanie wiąże się z przypisaniem zlecającej jednostce jego kosztów.
Cennik badań laboratoryjnych dostępny w Dziale Obsługi Działalności Leczniczej.

TRANSPORT

Kliniki IHiT dostarczają materiał do badań korzystając z transportu wewnętrznego, natomiast CKiK i zleceniodawcy zewnętrzni dostarczają materiał do badań transportem własnym lub poprzez firmę kurierską. Materiał do badań laboratoryjnych jest traktowany jako potencjalnie zakaźny i musi być przesyłany do laboratorium zgodnie z zasadami transportu materiału zakaźnego. Próbki powinny być zabezpieczone przed działaniem czynników zewnętrznych w opakowaniach chroniących przed uszkodzeniem i wylaniem materiału; - szczelny pojemnik z materiałem biologicznym powinien być umieszczony w większym pojemniku zabezpieczającym przed zgnieceniem i zawierającym absorbent wchłaniający materiał biologiczny w przypadku ewentualnego uszkodzenia probówki. Pojemnik z absorbentem  należy następnie umieścić w opakowaniu z odpowiednimi wkładami chłodzącymi lub w przypadku próbek zamrożonych w warunkach zapobiegających rozmrożeniu w trakcie transportu oraz oznakowanym „materiał zakaźny”.
Próbki transportowane z IHiT, ul. Indiry Gandhi 14 własnym transportem samochodowym muszą być zabezpieczone zgodnie z obowiązującymi w IHIT procedurami i zasadami bezpieczeństwa sanitarnego.
Personel transportujący materiał powinien być przeszkolony w zakresie zabezpieczania materiału do badań, a także zasad bezpieczeństwa i higieny pracy z materiałem potencjalnie zakaźnym.